Strona z portalu

  Krajowe Biuro Do Spraw Przeciwdziałania Narkomanii / O narkotykach i narkomanii / Narkotyki / Opiaty
Zaloguj
Zaloguj
Szukaj
Szukaj
Którekolwiek ze słówWszystkie słowa
Telefony Zaufania
Narkomania
801 199 990
czynny codziennie
w godz. 16-21
Uzależnienia behawioralne
801 889 880
czynny codziennie
w godz. 17-22
Opiaty

  Wygląd

heroina

proszek od białego
do brązowego

„brown sugar",
zanieczyszczona heroina

brązowe kryształki

morfina

- biały proszek
- tabletki
- ampułki z roztworem
- plastry
- syrop

„kompot"
(polska heroina)

płyn jasno lub
ciemnobrązowy
o słodkim zapachu i
gorzkim smaku

opium

-bryłki brązowe
- proszek brązowy
- nalewka opiumowa

„makiwara"

- płyn podobny do
czarnej kawy
o zapachu maku

Metadon

- syrop
- tabletki
- ampułki

kodeina

- tabletki
- syrop

Drogi przyjmowania

heroina

- inhalowanie dymu
podgrzewanej heroiny
- wciąganie do nosa
- dożylnie
- podskórnie

„brown sugar",
zanieczyszczona heroina

- inhalowanie dymu
podgrzewanej heroiny
- dożylne

morfina

- inhalowanie dymu
podgrzewanej morfiny
- doustnie
- dożylnie,
- domięśniowo
- podskórnie
- przezskórnie
(plastry)

„kompot"
(polska heroina)

- dożylnie
- rzadko domięśniowo
i podskórnie

opium

- palenie w specjalnych
wodnych fajkach
i inhalowanie dymu
- doustnie
- dożylnie

„makiwara"

- doustnie

Metadon

- doustnie
- dożylnie
- domięśniowo
- podskórnie

kodeina

- doustnie

Opiaty - zespół abstynencyjny

Objawy obiektywne

  • rozszerzenie źrenic
  • wzrost ciśnienia krwi, tętna, temperatury ciała
  • piloerekcja (gęsia skórka)
  • wysięk z nosa
  • łzawienie, poty
  • kichanie
  • biegunka, wymioty
  • zaburzenia snu

Objawy subiektywne

  • pragnienie (głód) narkotyku
  • bóle stawowo-mięśniowe
  • dreszcze
  • nudności
  • bóle i skurcze żołądka
  • drażliwość
  • osłabienie
  • Zespół opioidowy zazwyczaj nie zagraża życiu pacjenta. Przy nasilonych wymiotach i biegunce mogą wystąpić objawy odwodnienia.
  • Zazwyczaj większość objawów zespołu abstynencyjnego mija w okresie 6-10 dni

Opiaty - leczenie

Detoksykacja osób uzależnionych od opiatów

  • W celu łagodzenia objawów opioidowego zespołu abstynencyjnego można stosować:
    • w malejących dawkach aż do odstawienia substancję, od której pacjent jest uzależniony
    • w malejących dawkach aż do odstawienia substancję wykazującą tolerancję krzyżową w stosunku do przyjmowanego opiatu (np. metadon, buprenorfina, rzadziej morfina o przedłużonym działaniu czy kodeina)
    • leki usuwające poszczególne objawy abstynencyjne, tzw. leczenie objawowe (np. nienarkotyczne leki przeciwbólowe, leki przeciwbiegunkowe, uspokajające, nasenne, anksjolityczne, neuroleptyki, uzupełniające niedobory wodno-elektrolitowe)
    • leki wpływające na mechanizmy powstawania zespołu abstynencyjnego (np. klonidyna, lofeksydyna)
  • W Polsce najczęściej stosowane jest leczenie objawowe, rzadziej - klonidyną czy metadonem
  • W Polsce zorganizowane są specjalne stacjonarne oddziały detoksykacyjne, gdzie leczeni są głównie pacjenci uzależnieni od heroiny, kompotu, morfiny, kodeiny, tramalu i innych opiatów
  • Detoksykacja typu „cold turkey" (nazywana też „na sucho") odbywa się bez interwencji farmakologicznej. Podstawowym działaniem jest zaprzestanie przyjmowania opiatów. Jest to metoda mało skuteczna, niemniej większość uzależnionych próbuje w warunkach domowych zaprzestać codziennego przyjmowania narkotyków i podejmuje takie próby wielokrotnie
  • Od lat dziewięćdziesiątych, w ramach programów eksperymentalnych, w celu zwiększenia efektywności leczenia przeprowadzana jest detoksykacja w znieczuleniu ogólnym - przy zastosowaniu odpowiednich leków, w ciągu 42 - 72 godzin uzyskuje się:
    • zlikwidowanie objawów abstynencyjnych oraz
    • zabezpieczenie pacjenta przed wystąpieniem nawrotu choroby (z zasady stosowany jest naltrekson). Zawsze po „skróconym odtruciu" chory powinien kontynuować leczenie w odpowiednim programie leczniczym. Metoda ta jest obarczona licznymi powikłaniami i nie udowodniono większej efektywności niż pozostałych metod.
  • Do leczenia opioidowych zespołów abstynencyjnych stosowana jest również akupunktura. W Polsce metoda ta nie cieszy się dużą popularnością.

Programy leczniczo - rehabilitacyjne zakładające utrzymywanie abstynencji od narkotyków, tzw. programy drug free

  • Celem tego typu leczenia jest utrzymanie abstynencji i poprawa funkcjonowania psychicznego i społecznego
  • Podstawową metodą leczenia jest psychoterapia, społeczność terapeutyczna (bez leczenia farmakologicznego uzależnienia)
  • W Polsce zorganizowano (MONAR, Służba Zdrowia, kościół katolicki i inne kościoły, gminy itp.) dużą sieć stacjonarnych ośrodków rehabilitacyjno-leczniczych (patrz - baza placówek), gdzie realizowane są programy krótko- i długoterminowe
  • Opieka postrehabilitacyjna - jest prowadzona przez różnorodne ośrodki i programy społeczne, nacelowane na przystosowanie się do życia poprzez:
    • oddziaływania wychowawcze
    • pracę
    • zapełnienie wolnego czasu
    • kontynuowanie nauki/ nauka zawodu
    • i wiele innych

Leczenie substytucyjne osób uzależnionych od opiatów

  • W Polsce zasady leczenia substytucyjnego reguluje Ustawa o Przeciwdziałaniu Narkomanii z dnia 24 kwietnia 1997 r. oraz Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie Leczenia Substytucyjnego z dnia 6 września 1999 r. i z 13 maja 2004 r.
  • Substytucja jest metodą leczenia uzależnionych od opiatów i jest przewidziana dla tych pacjentów, którzy w danym okresie życia nie są w stanie utrzymać abstynencji
  • W leczeniu substytucyjnym stosowane są narkotyki: najczęściej metadon, rzadziej buprenorfina oraz kodeina, morfina o przedłużonym działaniu
  • W Polsce do leczenia substytucyjnego zazwyczaj stosowany jest metadon
  • Dawka metadonu ustalana jest indywidualnie w zależności od dobowego zapotrzebowania na opiaty danej osoby
  • Metadon ma długi okres biologicznego półtrwania ( utrzymuje się w organizmie nawet do 36 godzin), więc może być podawany raz na dobę
  • Metadon niweluje głód psychiczny i fizyczny narkotyku
  • Stosowany jest w formie doustnej (syrop, tabletki)
  • Częsty kontakt personelu i pacjenta pozwala na udzielanie pomocy medycznej, psychologicznej oraz socjalnej, prawnej.

Leczenie antagonistą receptorów opioidowych, tzw. „blokery"

  • Antagonistyczne działanie naltreksonu jako leku blokującego receptory opioidowe, ma zapobiegać odczuwaniu euforii która występuje po zażyciu narkotyku. Osoba przyjmująca naltrekson po wzięciu opiatów nie doznaje oczekiwanego efektu euforyzującego. W ten sposób przerywa się błędne koło uwarunkowań: potrzeba-narkotyk-oczekiwany efekt.
  • Jest to metoda zapobiegania nawrotom u uzależnionych od opiatów stosowana od lat siedemdziesiątych, od 10 lat także w leczeniu uzależnienia od alkoholu
  • Najczęściej stosowanym preparatem farmaceutycznym do blokowania receptorów jest naltrekson
  • Naltrekson nie jest narkotykiem
  • Leczenie naltreksonem można rozpocząć po całkowitym wydaleniu opiatów z organizmu. Podanie naltreksonu osobie uzależnionej aktywnie przyjmującej opiaty spowoduje wystąpienie zespołu abstynencyjnego.
  • Stosowanie naltreksonu powinno być połączone z psychoterapią
  • Skuteczność tego sposobu leczenia oceniana jest ograniczona.
  • Metoda ta nadaje się dla pacjentów z krótkim okresem uzależnienia, zdyscyplinowanych, z dużą motywacją do leczenia (np. uczniów, lekarzy, pracowników na wysokich stanowiskach itp.). Efektywność leczenia jest większa przy współpracy rodziny leczonego
  • Od lekarza leczącego tą metodą wymaga się doświadczenia
W Polsce z powodu ceny leku (nierefundowany) dostępność leczenia jest niewielka.
Strona: 1 
CINN
Kalendarium
O narkotykach i narkomanii
Projekt Transition Facility PL2006/018-180.05.04
"Wsparcie regionalnych i lokalnych społeczności
w przeciwdziałaniu narkomanii na poziomie lokalnym
- kontynuacja"
© Krajowe Biuro Do Spraw
Przeciwdziałania Narkomanii