Strona z portalu

  Krajowe Biuro Do Spraw Przeciwdziałania Narkomanii / Profilaktyka / Metody i strategie / Profilaktyka selektywna
Zaloguj
Zaloguj
Szukaj
Szukaj
Którekolwiek ze słówWszystkie słowa
Telefony Zaufania
Narkomania
801 199 990
czynny codziennie
w godz. 16-21
Uzależnienia behawioralne
801 889 880
czynny codziennie
w godz. 17-22
Profilaktyka selektywna
Odpowiednio do stopnia zagrożenia profilaktyka uzależnień prowadzona jest na trzech poziomach: profilaktyka uniwersalna, selektywna oraz wskazująca.

Profilaktyka selektywna ma na celu zapobieganie, ograniczenie lub zaprzestanie podejmowania przez  jednostkę zachowań ryzykownych. Cele te mogą być osiągane między innymi poprzez ograniczanie czynników ryzyka związanych ze środowiskiem rodzinnym i rówieśniczym, poprawę funkcjonowania emocjonalnego i społecznego, kształtowanie adekwatnych przekonań normatywnych dotyczących narkotyków, promocję postaw prozdrowotnych oraz wspieranie rodzin w rozwiązywaniu problemów związanych z używaniem narkotyków przez dziecko.

Odbiorcy działań profilaktyki selektywnej to podgrupy wybranej populacji (np. ogółu  młodzieży) charakteryzujące się obecnością  czynników ryzyka (indywidualnych, rodzinnych, środowiskowych), związanych z podejmowaniem danych zachowań ryzykownych, np.: używania czy nadużywania substancji  psychoaktywnych. Do odbiorców profilaktyki selektywnej zaliczamy więc m.in.: „dzieci ulicy", niepełnoletnie osoby popełniające czyny karalne, osoby zagrożone demoralizacją, dzieci i młodzież zagrożone wykluczeniem społecznym, osoby okazjonalnie używające narkotyków.

Metody profilaktyki selektywnej obejmują takie działania jak m. in.:  dostarczanie informacji na temat ryzyka związanego z używaniem substancji, poradnictwo indywidualne, poradnictwo rodzinne, terapia pedagogiczna, treningi umiejętności społecznych, socjoterapia, organizacja czasu wolnego (tzw. zajęcia „alternatyw"). W działaniach ważne jest uwzględnienie specyficznych problemów i potrzeb uczestników programu.

Realizatorzy profesjonalnych programów profilaktyki selektywnej to przede wszystkim psychologowie, socjoterapeuci i doradcy rodzinni. Zajęcia najczęściej odbywają się w poradniach psychologiczno-pedagogicznych, klubach oraz świetlicach socjoterapeutycznych.

Reagowanie szkoły na problem używania substancji psychoaktywnych (alkoholu, narkotyków) oraz czyny karalne popełniane przez uczniów odbywa się w oparciu o obowiązujące prawo oświatowe, w szczególności przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 31 stycznia 2003 roku w sprawie szczegółowych form działalności wychowawczej i zapobiegawczej wśród dzieci i młodzieży zagrożonych uzależnieniem (Dz. U. z dnia 14 lutego 2003 r.).

Profesjonalny program profilaktyki selektywnej o sprawdzonej skuteczności to program „Szkolna Interwencja Profilaktyczna" Instytutu Psychiatrii i Neurologii.  Program przygotowuje szkołę i nauczycieli do podejmowania działań wobec uczniów sięgających po substancje psychoaktywne. Program składa się z następujących elementów:  diagnozy, porady, motywowania ucznia do zmiany „problemowego" zachowania i  udzielenia mu, we współpracy z rodzicami, stosowanego wsparcia.

Program FreD" jest programem krótkiej, wczesnej interwencji profilaktycznej skierowanym do młodych osób używających narkotyków lub alkoholu. Program został pilotażowo wdrożony w Polsce oraz jest upowszechniany przez Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii w ramach międzynarodowego projekt współfinansowanego przez Unię Europejską ze środków Programu Zdrowia Publicznego pn. „FreD goes net". Program jest realizowany w formie zajęć grupowych prowadzonych metodą wywiadu motywującego. Celem zajęć jest pobudzenie uczestników do refleksji, podniesienie poziomu ich wiedzy na temat używania narkotyków, zachęcenie do oceny ryzyka i odpowiedzialności, zmiana nastawienia i zachowania związanego z używaniem narkotyków oraz poznanie oferty lokalnego systemu pomocowego.

Program przeciwdziałania młodzieżowej patologii społecznej" Fundacji „Praesterno" skierowany jest do  młodzieży w wieku 13-19 lat eksperymentującej ze środkami psychoaktywnymi lub charakteryzującej się innymi wskaźnikami zagrożenia wykluczeniem społecznym. Praca w grupach wspomagana jest pracą środowiskową. Program jest realizowany w ośmiu miastach - Bielsko Biała, Bydgoszcz, Gdańsk, Kraków, Lublin, Łódź, Puławy, Wrocław.

Powyższe programy znajdują się w bazie programów o sprawdzonej jakości EDDRA udostępnionej na stronie Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii (EMCDDA).

  1. Literatura dodatkowa:
    1. B. Bukowska (red). „Dylematy wczesnej interwencji profilaktycznej w szkole", wyd. Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii  2005 r.
    2. J. Szymańska „Programy profilaktyczne. Podstawy profesjonalnej psychoprofilaktyki", wyd. MEN
    3. J. Jeffries McWhirter i inni, „Zagrożona młodzież", wyd. PARPA 2005 r.
    4. M.Prajsner (red.), „Młodzież z grup ryzyka", wyd. PARPA 2003 r.
    5. A. Radomska,  K. Okulicz-Kozaryn, K. Kocoń, A. Malczewski, J. Sierosławski „Ocena funkcjonowania i efektów programów profilaktyki narkomanii realizowanych w dyskotekach i klubach”, Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii,  Warszawa 2004  - raport z badań ewaluacyjnych
  2. Strony internetowe:
    1. Ośrodek Rozwoju Edukacji: http://www.ore.edu.pl/
    2. EMCDDA: http://www.emcdda.europa.eu/html.cfm/index1569EN.html
Strona: 1 
W górę
CINN
Kalendarium
O narkotykach i narkomanii
Projekt Transition Facility PL2006/018-180.05.04
"Wsparcie regionalnych i lokalnych społeczności
w przeciwdziałaniu narkomanii na poziomie lokalnym
- kontynuacja"
© Krajowe Biuro Do Spraw
Przeciwdziałania Narkomanii
Serwis KBPN v.20140318-1253